e-Learning Talks

BoÄŸaziçi Ãœniversitesi e-Öğrenme TopluluÄŸu (BUELC) ile e-öğrenme standartları nasıl ortaya çıktı, ne tür standartlar var, kimler geliÅŸtiriyor bu standartları ve Türkiye’de standartlara yaklaşımı konuÅŸtuk.

BUELC: Bize e-öğrenme standartlarının ortaya çıkış sürecinden bahseder misiniz? Neydi insanları e-öğrenmeyi standartlaştırmaya iten nedenler?
Zehra Doruk: 1990 larda internetin iletiÅŸimde önemli bir rol oynamaya baÅŸlamasıyla, e-öğrenme teknolojilerinde de bir patlama yaÅŸanmış ve hızlı bir geliÅŸim sürecine girilmiÅŸtir. Ä°nternet teknolojileri ile paralel olarak bilgi internette yerini saÄŸlamlaÅŸtırırken, eÄŸitim için de bir baÅŸvuru nesnesi haline dönüşmeye baÅŸlamıştır. E-öğrenme’de internet üzerinden elektronik olarak bilgi aktaran nesnelerin ismi olmuÅŸtur.

E-öğrenme sektörü, dünya genelinde her geçen gün hızlı bir şekilde genişlemeye ve gelişmeye devam ediyor. Bu gelişme beraberinde karmaşıklaşan e-öğrenme platformlarını ve araçlarını da beraberinde getiriyor. Dolayısıyla bu gelişmelerin belli standartlar ve spesifikasyonlar çerçevesinde yürütülmesi gerekliliği muhakkak.

BUELC: Peki neyi amaçlıyor e-öğrenme standartları?
Zehra Doruk: Farklı firmalar ve farklı platformlarda geliÅŸtirilen içeriklerin ve programların, aynı düzlemde birlikte çalışmasını ve iletiÅŸim kurmalarını saÄŸlamak standartların en temel amaçlarındandır diyebiliriz. ÖrneÄŸin X bir firmadan LMS satın aldınız, e-öğrenme içerik paketlerinizi de Y firmasına hazırlattınız. Hazırlanan içeriklerin LMS ‘inizle iletiÅŸim kurabilmesi için aynı dili konuÅŸuyor olmaları gerekir. Bunu da standartlar saÄŸlar.

BUELC: E-öğrenme standartlarını nasıl sınıflandırabiliriz?
Zehra Doruk: Belli başlı üç kategori altında sınıflandırabiliriz e-öğrenme standartlarını. Metadata, pakatleme ve iletişim standartları şeklinde. Metadata standartları e-öğrenme içeriği içerisindeki her türde nesneyi tanımlamak ve etiketlemek için kullanılır. Bir yazımda bunu kütüphanelerdeki kitap etiketlerine benzetmiştim; bir kitabın, hangi salonda, hangi koridorda, hangi rafta olduğunu belirten etiketlere. Metadata standartları sayesinde, e-öğrenme paketinde yer alan bir nesneyi aradığınızda kolayca ulaşabiliyorsunuz.

Paketleme standartları, farklı nesnelerin bir araya getirilip bir içerik oluşturulması sırasında, bu birleştirme işleminin nasıl yapılması gerektiğini tanımlar. Bu tanımlamaya göre, bu içeriğin standart uyumlu bir LMS te çalıştırılabilmesi, yüklenmesi kolaylaşır.

Ä°letiÅŸim standartları ise içerikle LMS arasındaki iletiÅŸimde kullanılan dili tanımlar. Bu sayede, içeriÄŸin kim tarafından kullanıldığı, ne kadarını izlediÄŸi, nerede kaldığı gibi bilgiler LMS ‘e veri olarak taşınır ve raporlamalarda kullanılır.

BUELC: Yaygın e-öğrenme standartlarını kimler geliştiriyor?
Zehra Doruk: E-öğrenme standartları dört ana organizasyon tarafından geliştiriliyor, AICC (Aviation Industry Computer-Based Training Committee); IEEE (Institute of Electrical and Electronics Engineers) LTSC; IMS (Instructional Management System) Global Learning Consortium ve ADL (Advanced Distributed Learning).

AICC , havacılık endüstrisi için eğitim teknolojileri geliştirmek için oluşturulmuş uluslararası bir organizasyondur. Bu organizasyon temel olarak birlikte işlerlikle ilgili standartlar geliştirmektedir.

IEEE LTSC ; IEEE tarafından oluşturulmuş bir alt birim. Bu birim de eğitim teknolojileri standartları geliştiriyor. İlgi alanları ise eğitim sistemlerinin teknik alt yapısı.

IMS ‘te AICC gibi e-öğrenme materyallerinin birlikte iÅŸlerliÄŸine yönelik spesifikasyonlar tanımlıyor. Bu spesifikasyonların yaygınlaÅŸması da bu organizasyonun temel amaçları arasında.

ADL ; Amerika Savunma Bakanlığı (DoD) tarafından desteklenen bir organizasyon. Bugün SCORM olarak bildiğimiz referans modelini onlar tanımlıyorlar. Kurumsal iştiraklerin yanı sıra global ölçekte akademik olarak destekleniyor.

BUELC: Peki SCORM nedir?
Zehra Doruk: SCORM’u nesne tabanlı e-öğrenme yazılımları için bir baÅŸvuru modeli olarak tanımlayabiliriz. SCORM, bir e-öğrenme yazılımının yeniden kullanılabilir olması, diÄŸer yazılımlarla birlikte çalışabilmesi, ulaşılabilir olması için geliÅŸtirilmiÅŸ bir baÅŸvuru modelidir. Bu model oluÅŸturulurken ADL; AICC, IMS ve IEEE organizasyonları ile birlikte çalışmıştır. SCORM ile, farklı organizasyonlar tarafından geliÅŸtirilen e-öğrenme standartlarının ortak bir modelde birleÅŸtirmek amaçlanmıştır.

BUELC: SCORM’u diÄŸer standartlardan farklı kılan nedir? Neden bu kadar çok konuÅŸuluyor?
Zehra Doruk: DiÄŸer standarları ortak bir paydada toplamış olması en önemli neden. Biraz önce de bahsettiÄŸimiz gibi, farklı organizasyonlar tarafından neredeyse birbirini bütünleyen hatta aynı iÅŸleri yapan standartlar geliÅŸtiriliyordu. Bu da standartlara olan ilginin dağılmasına neden oluyordu. Hepsinin belki de iyi yönlerini toparlayıp bir referans model oluÅŸturmak e-öğrenme sektörü için önemli bir adım olmuÅŸtur. Bu amaçla, 1997 yılından bu yana ADL tarafından kurulan geliÅŸtirme lab’larında titiz bir çalışma yürütülüyor. Å?u anki versiyon SCORM 2004. Güncellemeler ve geliÅŸtirmeler tüm dünyadaki kullanıcıların geri bildirimleri ve ihtiyaçları ile ÅŸekilleniyor.

DiÄŸer taraftan, SCORM web üzerinden dağıtımı yapılan içerikler için geliÅŸtirilmiÅŸ bir referans modeldir. Amaç içeriÄŸe ulaşımı ve yeniden kullanımı maksimuma çıkarmak olduÄŸu için; en hızlı dağıtım ve ulaşım yöntemi olarak da web benimsenmiÅŸtir. Dolayısıyla günden güne geliÅŸen web teknolojileri ve kullanıcıların ihtiyaçlarıyla ÅŸekillenen eÄŸitim teknolojileri ile paralel olarak SCORM da geliÅŸmeye devam edecektir. Bu da SCORM’un daha da fazla karşımıza çıkacağı anlamına geliyor.

BUELC: E-Öğrenme standartları bize e-öğrenme içeriğini nasıl hazırlamamız gerektiği konusunda neler söylüyor? Kaliteli bir içeriği tanımlayan bir standart var mıdır?
Zehra Doruk: Maalesef. Standartların ve spesifikasyonların tamamı, SCORM başta olmak üzere, tamamen teknik konulardan bahseder. LMS (eğitim yönetim sistemleri) nasıl bir teknik yapıya sahip olmalı, kullanıcı hareketlerini nasıl takip etmeli, oluşturulan içerikler nasıl birleştirilmeli, nasıl paketlenmeli, içerikler nasıl etiketlenmeli vs. Standartlaştırmanın temel amacı, e-öğrenme sektöründe hizmet veren farklı şirketler tarafından hazırlanan içeriklerin ve platformların birlikte çalışabilir olmaları ve bu hizmetten faydalanmak isteyen kurumların/kişilerin tercihlerini yaparken teknik konularla oyalanmadan eğitim ihtiyaçlarını karşılayacak ürünlere yönelmelerinin sağlanması.

E-öğrenme’de kalite ile ilgili bir standart yok ama sertifikasyonlar mevcut. Bu konu ile ilgili olarak çalışmalar yapan en önemli organizasyon da ASTD ( American Society for Training & Development) . ASTD tarafından verilen e-öğrenme yazılımları sertifika programı, asenkron web tabanlı eÄŸitimlerde öğretim tasarımı ve kullanılabilirlik kavramlarını irdelemektedir.

BUELC: E-öğrenme standartlarının Türkiye’deki yerinden bahseder misiniz?
Zehra Doruk: Standartlar artık, Dünya genelinde e-öğrenme sektörünün vazgeçilmez kavramlarından birisi. Dolayısıyla Türkiye’de de durum çok farklı deÄŸil. Bu konu ile ilgili çalışmalar yapan bütün kurumlar standartlar konusunda titiz davranmak zorundalar. Mesela, en octa olarak biz, e-öğrenme ihtiyacında olan ÅŸirketlere hem eÄŸitim yönetim sistemi desteÄŸi hem de içerik desteÄŸi veriyoruz. Kullandığımız eÄŸitim yönetim sistemi ÅŸimdiye kadar AICC uyumlu bir sistemdi. SCORM ‘un geliÅŸimine kayıtsız kalmadık. Artık eÄŸitim yönetim sistemimiz ABlms 4.0, SCORM 2004 ile de uyumlu. Bu ne demek, eÄŸitim yönetim sistemimizi satın alan bir kullanıcı SCORM uyumlu bir içeriÄŸi bu sistemle entegre bir ÅŸekilde gönül rahatlığı ile kullanabilecek. Aynı ÅŸekilde ürettiÄŸimiz içeriklerin de standartlarla uyumlu olması sayesinde, kullanıcılarımız kullandıkları LMS ‘e bağımlı kalmadan bizden içerik desteÄŸi alabiliyorlar.

Popularity: 13% [?]